11 kwietnia – Światowy Dzień Oddechu

Prace w tym obszarze prowadzi dr hab. Aleksandra Milewska, stypendystka programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, badaczka zajmująca się wirusami atakującymi drogi oddechowe, w szczególności koronawirusami.

Badania odzwierciedlające warunki ludzkiego organizmu

Koronawirusy wyróżniają się zdolnością do szybkiej ewolucji oraz zakażania różnych gatunków, co czyni je szczególnie trudnym przeciwnikiem dla współczesnej medycyny. Kluczowe znaczenie ma zrozumienie, w jaki sposób wirusy wnikają do komórek oraz jakie mechanizmy pozwalają im omijać naturalne bariery ochronne organizmu.

W swoich badaniach dr hab. Aleksandra Milewska wykorzystuje model HAE (Human Airway Epithelium) – laboratoryjnie odtworzony nabłonek dróg oddechowych człowieka. W przeciwieństwie do standardowych linii komórkowych, model ten pozwala na bardziej realistyczne odwzorowanie warunków panujących w ludzkim organizmie. Dzięki temu możliwe jest dokładniejsze badanie zachowania wirusów, takich jak SARS-CoV-2, ludzkie koronawirusy HCoV-NL63 i HCoV-HKU1 czy wirus ptasiej grypy H5N1.

Fundament dla przyszłych terapii

Choć badania prowadzone przez dr hab. Aleksandrę Milewską mają charakter podstawowy, ich znaczenie dla rozwoju medycyny jest kluczowe. To właśnie dzięki nim możliwe jest poznanie mechanizmów zakażeń, które stanowią fundament do opracowywania skutecznych leków i szczepionek.

W ramach swojej pracy badaczka współtworzyła rozwiązania objęte patentami, dotyczące m.in. związków chemicznych zdolnych do hamowania infekcji wirusowych oraz przeciwciał skierowanych przeciwko białkom wirusowym. W przyszłości mogą one znaleźć zastosowanie w terapii chorób takich jak COVID-19 czy grypa.

- Zajmuję się badaniami podstawowymi, które pozwalają zrozumieć, jak wirusy działają na poziomie komórkowym – jak wnikają do komórek, namnażają się i omijają mechanizmy obronne organizmu. To wiedza, bez której nie byłoby możliwe opracowanie skutecznych terapii i szczepionek – podkreśla dr hab. Aleksandra Milewska.

Badania nad wirusami oddechowymi mają znaczenie nie tylko w kontekście obecnych zagrożeń, ale również przyszłych epidemii. Historia pokazuje, że nowe koronawirusy pojawiają się cyklicznie – średnio co dekadę.

Dr hab. Aleksandra Milewska uczestniczy w międzynarodowym projekcie DURABLE, którego celem jest budowanie sieci laboratoriów gotowych na szybkie reagowanie w przypadku nowych zagrożeń wirusowych. Takie inicjatywy zwiększają globalną zdolność do monitorowania i ograniczania rozprzestrzeniania się patogenów.

- Moja praca to inwestycja w przyszłość – poprzez dokładne poznanie działania wirusów chcemy tworzyć narzędzia, które pomogą chronić zdrowie i życie ludzi w obliczu kolejnych pandemii – mówi badaczka.

W Światowy Dzień Oddechu badania takie jak te prowadzone przez dr hab. Aleksandrę Milewską przypominają, jak istotne jest poznanie procesów zachodzących w układzie oddechowym – od poziomu pojedynczych komórek po funkcjonowanie całego organizmu. Lepsze zrozumienie mechanizmów zakażeń wirusowych to nie tylko szansa na skuteczniejsze leczenie, ale także klucz do budowania odporności systemów ochrony zdrowia na przyszłe wyzwania.

***

O stypendystce programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki

Dr hab. Aleksandra Milewska jest biotechnolożką i wirusolożką związaną z Uniwersytetem Jagiellońskim, gdzie prowadzi badania nad wirusami atakującymi drogi oddechowe, w szczególności koronawirusami. Jej prace koncentrują się na zrozumieniu mechanizmów wczesnego etapu zakażenia – tego, w jaki sposób wirusy wnikają do komórek i wykorzystują mechanizmy gospodarza do namnażania się. Dorobek naukowy badaczki obejmuje liczne publikacje w międzynarodowych czasopismach, patenty dotyczące inhibitorów wirusowych oraz przeciwciał, a także realizację projektów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki i Unię Europejską. Uczestniczy również w międzynarodowym projekcie DURABLE, którego celem jest budowanie sieci laboratoriów przygotowanych na przyszłe zagrożenia epidemiczne. Badania dr hab. Aleksandry Milewskiej mają kluczowe znaczenie dla lepszego zrozumienia biologii wirusów oraz rozwoju nowych strategii przeciwdziałania infekcjom. Stanowią istotny fundament dla opracowywania skuteczniejszych terapii i narzędzi diagnostycznych, a także wzmacniają gotowość systemów ochrony zdrowia na przyszłe wyzwania epidemiologiczne.

O programie L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki

Celem programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki prowadzonego w Polsce od 2001 roku jest promowanie osiągnięć naukowych utalentowanych badaczek, zachęcanie ich do kontynuacji prac zmierzających do rozwoju nauki oraz udzielenie wsparcia finansowego. Partnerami programu są Polski Komitet do spraw UNESCO, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polska Akademia Nauk oraz UNGC Network Poland. Do 2025 roku w Polsce wyróżniono 137 naukowczyń. Wyboru, co roku dokonuje Jury pod przewodnictwem prof. Ewy Łojkowskiej. Polska jest jednym ze 118 krajów, w których co roku przyznawane są stypendia dla utalentowanych naukowczyń. Program Dla Kobiet i Nauki jest częścią globalnej inicjatywy For Women in Science, która powstała dzięki partnerstwu L’Oréal i UNESCO. Międzynarodowa nagroda przyznawana jest co roku w Paryżu w ramach For Women in Science Week pięciu laureatkom, których odkrycia dostarczają odpowiedzi na kluczowe problemy ludzkości.

Więcej informacji: http://www.lorealdlakobietinauki.pl

[1] https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C913006%2Cponad-40-procent-wyleczonych-z-covid-19-ma-objawy-choroby-po-trzech